StudentenkredietOnafhankelijke gids voor studentenfinanciering
    Per land

    Studentenlening in Nederland: zo werken DUO-financiering en terugbetaling

    Lachende studente op de fiets in een straat met bakstenen huizen, Nederlandse vlag erachter

    Een studentenlening in Nederland is een publiek product

    De studentenlening in Nederland is een vorm van studiefinanciering waarmee studenten geld lenen voor hun levensonderhoud of collegegeld en dat ze na hun studie terugbetalen. In de meeste landen vergelijkt een student die geld nodig heeft de banken. In Nederland doet bijna niemand dat. Studentenleningen in Nederland worden verstrekt door DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs), de uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, en private studieleningen spelen nauwelijks een rol. DUO beheert het hele pakket dat bekendstaat als studiefinanciering: beurzen, het studentenreisproduct, een maandelijkse lening en een apart krediet voor het collegegeld. Wie begrijpt welk deel gratis geld is en welk deel je terugbetaalt, leent verstandig.

    Het Nederlandse stelsel is in tien jaar twee keer veranderd. Vanaf 2015 werd de basisbeurs voor het hoger onderwijs afgeschaft en vervangen door het leenstelsel, waardoor veel studenten in de schulden raakten. Vanaf het studiejaar 2023–2024 is de basisbeurs (basisbeurs) voor studenten in het hoger onderwijs teruggekeerd. Lees je oudere artikelen of spreek je afgestudeerden, bedenk dan dat hun ervaring kan horen bij een regeling die niet meer geldt.

    Wat DUO biedt: beurzen, lening en collegegeldkrediet

    Basisbeurs en aanvullende beurs

    De basisbeurs wordt maandelijks uitbetaald aan studenten in het hbo en aan de universiteit die er recht op hebben, met een ander bedrag voor thuiswonenden en uitwonenden. De aanvullende beurs (aanvullende beurs) hangt af van het inkomen van je ouders. Beide zijn prestatiebeurzen: ze beginnen als lening en worden een gift als je binnen de termijn, meestal tien jaar, een diploma haalt. Studeer je niet af, dan betaal je ze terug.

    De maandelijkse lening (lenen)

    Naast de beurzen kun je maandelijks bij DUO lenen tot een maximum dat elk jaar wordt vastgesteld. Je kiest het bedrag zelf en kunt het op elk moment online aanpassen of helemaal stopzetten. Die flexibiliteit wordt onderschat: veel studenten lenen standaard het maximum en hebben daar later spijt van.

    Collegegeldkrediet

    Het collegegeldkrediet is een aparte lening tot maximaal het wettelijk collegegeld. Het geld wordt aan jou uitbetaald, niet aan de onderwijsinstelling, en je blijft zelf verantwoordelijk voor het betalen van het collegegeld. Het staat open voor sommige studenten die geen recht hebben op de rest van de studiefinanciering, wat het vooral interessant maakt voor EU-studenten.

    Levenlanglerenkrediet

    Voor wie boven de leeftijdsgrens voor studiefinanciering zit of een tweede opleiding wil volgen, financiert het levenlanglerenkrediet van DUO het collegegeld, niet de kosten van levensonderhoud. Het is een nuttige optie voor carrièreswitchers en deeltijdstudenten.

    Voorwaarden, leeftijdsgrenzen en de 56-urennorm

    Voor volledige studiefinanciering moet je in de regel jonger dan 30 zijn bij de start, voltijds of duaal ingeschreven staan bij een erkende opleiding en de Nederlandse nationaliteit of een gelijkgestelde verblijfsstatus hebben. Studenten uit de EU, de EER of Zwitserland kunnen het volledige pakket krijgen als zij of een ouder in Nederland werken, meestal minstens 56 uur per maand, of na vijf jaar rechtmatig verblijf. Andere EU-studenten kunnen vaak nog wel het collegegeldkrediet krijgen.

    Studenten van buiten de EU met een verblijfsvergunning voor studie hebben geen recht op DUO-steun. Zij betalen het hogere instellingscollegegeld en moeten bij de aanvraag van hun vergunning aan de IND aantonen dat ze over voldoende middelen beschikken, dus hun financiering moet vóór aankomst rond zijn. De gids over studeren in het buitenland financieren behandelt leningen uit het thuisland en internationale kredietverstrekkers.

    Aanvragen via Mijn DUO

    Je vraagt online aan via Mijn DUO, met DigiD, de Nederlandse digitale identiteit. Studenten zonder burgerservicenummer (BSN) moeten zich eerst inschrijven bij de gemeente waar ze wonen. Vraag minstens drie maanden aan voordat je de eerste betaling wilt ontvangen, want DUO betaalt vanaf de maand van aanvraag en betaalt doorgaans niet met terugwerkende kracht. Vraag je de aanvullende beurs aan, dan controleert DUO het inkomen van je ouders rechtstreeks bij de Belastingdienst, dus zorg dat hun gegevens kloppen.

    Terugbetalingsregels voor een studentenlening in Nederland

    De terugbetaling van een studentenlening in Nederland is inkomensafhankelijk en internationaal gezien mild, maar ze duurt lang. De regels hangen af van wanneer je bent begonnen met studeren. Studenten onder het leenstelsel dat in 2015 begon, vallen onder de SF35-regeling: twee jaar aanloopfase na het afstuderen, daarna maximaal 35 jaar aflossen, met maandbedragen die begrensd zijn tot een percentage van het inkomen boven een drempel, en een eventuele restschuld die aan het eind wordt kwijtgescholden. Wie eerder begon, valt onder een kortere, strengere regeling. DUO berekent je maandbedrag op basis van je inkomen van twee jaar eerder, en je kunt een herberekening op basis van je huidige inkomen aanvragen als dat is gedaald.

    De rente is het onderdeel waar mensen van schrokken. Het percentage wordt door de overheid vastgesteld met een formule die gekoppeld is aan het rendement op staatsobligaties, en het wordt periodiek herzien. Jarenlang was het nul; inmiddels is het gestegen. Omdat rentes en drempels veranderen, controleer je altijd de actuele cijfers op de site van DUO in plaats van te vertrouwen op een berekening van toen je je inschreef.

    Gevolgen voor een latere hypotheek

    Een vaak vergeten gevolg van een studentenlening in Nederland betreft wonen. Je studieschuld staat niet geregistreerd bij het BKR, maar hypotheekverstrekkers moeten er rekening mee houden bij de beoordeling van een hypotheek, en je bent verplicht hem op te geven. Een grote DUO-schuld verlaagt het bedrag dat je kunt lenen voor een koophuis, en dat is een praktische reden om alleen te lenen wat je nodig hebt.

    Onderdeel van DUOGift of leningBelangrijkste voorwaardeWaarvoor
    BasisbeursPrestatiebeursDiploma binnen de termijnLevensonderhoud
    Aanvullende beursPrestatiebeursInkomen ouders onder een grensLevensonderhoud
    StudentenreisproductPrestatiebeursRecht op studiefinancieringOpenbaar vervoer
    LeningLeningRecht op studiefinancieringElke studiegerelateerde uitgave
    CollegegeldkredietLeningIngeschreven, ook voor EU-studenten mogelijkCollegegeld tot het wettelijk bedrag
    LevenlanglerenkredietLeningErkende opleiding, geen leeftijdsgrens van 30Alleen collegegeld

    Rekenvoorbeeld: minder lenen dan het maximum

    Rekenvoorbeeld. Sanne studeert vier jaar in Utrecht en woont op kamers. Haar basisbeurs en bijbaan dekken het grootste deel van haar kosten, maar ze komt €300 per maand tekort. Zou ze het volledige maandelijkse maximum van DUO lenen, dan bouwt ze veel meer schuld op dan nodig; in plaats daarvan zet ze haar lening op €300. In 48 maanden leent ze €300 × 48 = €14.400, exclusief rente. Een medestudent die in dezelfde periode €600 per maand leent, heeft een schuld van €28.800, twee keer zoveel, en dat drukt later zowel op de maandelijkse aflossing als op de hypotheekruimte. Sanne kan haar lening elke maand verhogen als ze minder uren werkt.

    Banken, woonlasten en andere steun

    Nederlandse banken bieden studentenrekeningen aan, vaak met een kleine toegestane roodstand, maar ze concurreren niet met DUO op het gebied van studentenleningen in Nederland, en rood staan bij de bank is veel duurder. Lees de rubriek over rood staan als student voordat je erop rekent. De echte druk op het studentenbudget in Nederland is huisvesting: kamers zijn schaars in Amsterdam, Utrecht, Groningen en Leiden, en de huren in de vrije sector zijn hoog. Studenten van 18 jaar of ouder die een zelfstandige woonruimte huren, kunnen recht hebben op huurtoeslag, maar kamers met gedeelde voorzieningen komen daar meestal niet voor in aanmerking.

    Universiteiten en hogescholen hebben noodfondsen (profileringsfonds) voor studenten met studievertraging door ziekte, een functiebeperking, bestuurswerk bij een studentenvereniging of bijzondere familieomstandigheden. Ook gemeenten en particuliere fondsen bieden bescheiden beurzen. Voor internationale beurzen zijn de Holland Scholarship en beurzen van de instellingen zelf de moeite waard om vroeg te bekijken.

    Veelgemaakte fouten en oplichting

    • De beurs niet stopzetten als je stopt: verlaat je je opleiding, schrijf je dan uit en zet je studiefinanciering direct stop. Beurzen die je ontvangt nadat je gestopt bent, worden schuld.
    • De diplomatermijn negeren: de prestatiebeurs wordt alleen een gift als je op tijd afstudeert.
    • Borg voor een kamer aan onbekenden: nepverhuurders vragen een borg nog vóór een bezichtiging, vaak gericht op internationale studenten. Betaal nooit voordat je de kamer en het contract hebt gezien.
    • Kredietverstrekkers zonder vergunning: de AFM publiceert waarschuwingen over bedrijven die zonder vergunning krediet aanbieden. Controleer dit voordat je iets tekent.

    Met beleid gebruikt behoort een studentenlening in Nederland tot de gunstigste van Europa. De goedkoopste schuld blijft echter de schuld die je nooit aangaat: stem je maandelijkse lening af op wat je echt nodig hebt en kijk er elk semester opnieuw naar. Systemen aan het vergelijken? Gezinnen in het buitenland vragen vaak of een studentenlening zonder borgstelling door de ouders naar Nederlands model ook elders bestaat; die pagina zet de mogelijkheden per land op een rij.

    Veelgestelde vragen

    Kunnen internationale studenten een lening bij DUO krijgen?

    Studenten van buiten de EU met een verblijfsvergunning voor studie hebben geen recht op studiefinanciering van DUO. Studenten uit de EU, de EER en Zwitserland kunnen het volledige pakket krijgen als zij of een ouder genoeg uren in Nederland werken, doorgaans minstens 56 uur per maand, of na vijf jaar verblijf. Veel andere EU-studenten kunnen wel het collegegeldkrediet aanvragen.

    Moet ik de Nederlandse basisbeurs terugbetalen?

    Alleen als je niet op tijd afstudeert. De basisbeurs, de aanvullende beurs en het studentenreisproduct zijn prestatiebeurzen: ze worden eerst als lening geregistreerd en worden een gift als je binnen de termijn, meestal tien jaar, je diploma haalt. Stop je zonder diploma, dan worden ze bij je studieschuld opgeteld.

    Hoe lang duurt het terugbetalen van een DUO-lening?

    Dat hangt af van wanneer je begonnen bent. Studenten onder het stelsel van 2015 hebben twee jaar aanloopfase en daarna maximaal 35 jaar om af te lossen, met maandbedragen die afhangen van het inkomen en een restschuld die aan het eind wordt kwijtgescholden. Wie eerder begon, heeft meestal een kortere aflosperiode. DUO vermeldt je regeling in je online account.

    Welke rente rekent DUO?

    De rente wordt door de overheid vastgesteld met een formule op basis van het rendement op staatsobligaties en wordt periodiek herzien, dus ze verandert in de loop van de tijd. Een aantal jaren was ze nul en sindsdien is ze gestegen. Controleer de actuele rente op de website van DUO en in je online account, want die bepaalt zowel je totale kosten als je maandbedrag.

    Heeft een studentenlening invloed op een hypotheek in Nederland?

    Ja. Een DUO-schuld staat niet bij het BKR geregistreerd, maar hypotheekverstrekkers moeten haar meenemen in hun berekening van de leencapaciteit en je bent verplicht haar op te geven. Een hogere openstaande schuld verlaagt het bedrag dat je voor een woning kunt lenen, een goede reden om je maandelijkse studielening dicht bij je werkelijke behoefte te houden.

    Verstrekkers van studieleningen om te raadplegen

    DUO – Lenen (studiefinanciering) Overheidsinstantie

    Maandelijkse publieke lening van DUO voor studenten in het hoger onderwijs, na de studie inkomensafhankelijk terug te betalen.

    Leap Finance Fintech – zonder zekerheid
    Earnest – International Private Student Loans Private kredietverstrekker – zonder Amerikaanse medeondertekenaar
    MPOWER Financing Fintech – zonder medeondertekenaar

    Leningen voor internationale studenten in de VS en Canada, zonder medeondertekenaar of zekerheid.

    Officiële bronnen